Ποιοι λαοί τρώνε περισσότερο κρέας και ποιο προτιμούν – Η έκπληξη με την Ελλάδα στη διεθνή κατάταξη

Το κρέας υπήρξε πάντα κάτι περισσότερο από τροφή. Ήταν συμβολισμός δύναμης, εξουσίας, αλλά και επιβίωσης. Από την προϊστορία μέχρι σήμερα, η ανθρώπινη σχέση με το κρέας παραμένει σταθερή και οι ανθρωπολόγοι συμφωνούν: η αυξημένη κατανάλωσή του, χάρη στην υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος και πρωτεΐνες, συνέβαλε καθοριστικά τόσο στη μακροζωία όσο και στην πνευματική ανάπτυξη των πρώτων ανθρώπινων κοινωνιών.

Στις σύγχρονες κοινωνίες, δεκάδες είδη ζώων καταναλώνονται σε διαφορετικές γωνιές του πλανήτη, από άλογο, σκύλο και γάτα σε Ασία και Λατινική Αμερική, μέχρι ινδικό χοιρίδιο σε ορεινές περιοχές των Άνδεων και φάλαινες σε Αρκτικές και βόρειες κοινότητες. Παρ’ όλα αυτά, η συντριπτική πλειονότητα του κρέατος που καταναλώνεται παγκοσμίως προέρχεται από:

• μοσχάρι/βοδινό,
• χοιρινό,
• πουλερικά,
• αρνί και κατσίκι.

Κι ενώ οι προτιμήσεις διαφέρουν, οι αριθμοί αποκαλύπτουν ένα ξεκάθαρο μοτίβο: η παγκόσμια κατανάλωση κρέατος αυξάνεται σταθερά και αδιάκοπα.

Ποιοι τρώνε περισσότερο κρέας; Τα top 10 παγκοσμίως

Σύμφωνα με διεθνή στοιχεία κατανάλωσης κρέατος ανά είδος:

• Αργεντινή — Πρώτη στον κόσμο σε κατανάλωση βοδινού/μοσχαρίσιου: 39,9 κιλά ανά κάτοικο ετησίως.
• Ευρωπαϊκή Ένωση (27 κράτη) — Πρώτη σε κατανάλωση χοιρινού: 35,5 κιλά ανά άτομο.
• Κίνα — Επίσης κορυφή στο χοιρινό: 30,4 κιλά ανά κάτοικο.
• Ισραήλ — Πρώτο σε κατανάλωση πουλερικών: 64,9 κιλά ανά κάτοικο τον χρόνο.
• Καζακστάν — Πρώτο σε κατανάλωση αιγοπρόβειου: 8,5 κιλά ανά κάτοικο.

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι οι παγκόσμιες προτιμήσεις επηρεάζονται από παράδοση, οικονομική δυνατότητα, κλιματικές συνθήκες και βιομηχανική παραγωγή.

Η παγκόσμια έκρηξη: 453 εκατομμύρια τόνοι κρέατος το 2025

Τα επίσημα στοιχεία του FAO (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ) είναι αποκαλυπτικά:

• Από το 1990 έως το 2009, η συνολική παγκόσμια κατανάλωση κρέατος αυξήθηκε σχεδόν 60%.
• Η κατανάλωση ανά κάτοικο αυξήθηκε κατά 25%.
• Το 2025, η παγκόσμια κατανάλωση κρέατος αγγίζει πλέον τους 453 εκατομμύρια τόνους.

Παράλληλα, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: η παραγωγή κρέατος, ιδιαίτερα σε βιομηχανική κλίμακα, επιβαρύνει το περιβάλλον με:

• υπερβόσκηση και διάβρωση εδαφών,
• υπερκατανάλωση νερού,
• υψηλές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου,
• αυξημένη χρήση καυσίμων για ζωοτροφές και μεταφορές.

Η κλιματική συζήτηση έχει πλέον μεταφέρει το «πιάτο» μας στο επίκεντρο ενός παγκόσμιου διαλόγου.

Και η Ελλάδα; Πού βρίσκεται στη διεθνή εικόνα;

Με ένα καλοψημένο σουβλάκι στο χέρι και το μεζεδάκι στο τραπέζι, ο Έλληνας – και η Ελληνίδα – συνεχίζουν να συμμετέχουν σε έναν διεθνή… διαγωνισμό κατανάλωσης κρέατος. Σύμφωνα με διεθνή δεδομένα, η χώρα μας βρίσκει τη θέση της σε μια ζώνη υψηλής κατανάλωσης κρέατος ανά κάτοικο  και ταυτόχρονα, ανοίγει η συζήτηση: πόσο βιώσιμη είναι αυτή η διατροφή, πόσο συμβατή με την ελληνική παράδοση και πόσο υγιής; Με βάση τα πρόσφατα στοιχεία, η Ελλάδα καταναλώνει περίπου 78,9 κιλά κρέατος ανά κάτοικο ετησίως. Η θέση αυτή την τοποθετεί στη «μεσαία προς υψηλή» κατηγορία παγκοσμίως: ο Έλληνας δεν ανήκει στους υπερκαταναλωτές του κρέατος, όπως οι Αργεντινοί ή οι Αμερικανοί, αλλά ούτε και στους πληθυσμούς με πολύ χαμηλή πρόσληψη, όπως συμβαίνει στην Ινδία, την Αιθιοπία ή το Μπαγκλαντές.

Η εικόνα είναι σαφής, η κατανάλωση κρέατος στην Ελλάδα είναι σταθερή, συχνή και ενσωματωμένη στην καθημερινή διατροφή, χωρίς όμως να αγγίζει τα ακραία επίπεδα άλλων χωρών.

Tι κρέας προτιμά ο Έλληνας;

Οι αριθμοί δείχνουν ξεκάθαρη κατάταξη προτίμησης:

• Πουλερικά: περίπου 25 κιλά ανά κάτοικο
• Χοιρινό: περίπου 22 κιλά
• Μοσχαρίσιο: περίπου 13,5 κιλά
• Αιγοπρόβειο: περίπου 6 κιλά

Το κοτόπουλο διατηρεί σταθερά το προβάδισμα, καθώς θεωρείται οικονομική και «ελαφριά» επιλογή. Το χοιρινό παραμένει πυλώνας της ελληνικής γαστρονομίας, από το παραδοσιακό σουβλάκι μέχρι το κοντοσούβλι,  ενώ το αιγοπρόβειο παραμένει βαθιά συνδεδεμένο με την ελληνική παράδοση, με κορύφωση τις πασχαλινές ημέρες.

Παραγωγή και περιβάλλον: Η νέα ελληνική εξίσωση

Η εγχώρια παραγωγή κρέατος χαρακτηρίζεται από μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις και όχι από μεγάλες βιομηχανικές μονάδες. Αυτό έχει δύο όψεις:

1. Πλεονέκτημα ποιότητας — μικρές μονάδες σημαίνει συχνά καλύτερος έλεγχος και πιο παραδοσιακές μέθοδοι εκτροφής.
2. Μειονέκτημα επάρκειας — η παραγωγή δεν φτάνει να καλύψει τη ζήτηση, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να εξαρτάται από εισαγωγές, κυρίως σε χοιρινό και μοσχαρίσιο.

Την ίδια στιγμή, η ΕΕ πιέζει για μετάβαση σε πιο «πράσινες» πρακτικές. Η παραγωγή κρέατος συνδέεται με σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα:

• υψηλή κατανάλωση νερού,
• αυξημένες εκπομπές αερίων,
• επιβάρυνση εδαφών μέσω υπερβόσκησης.

Η Ελλάδα βρίσκεται λοιπόν ανάμεσα σε δύο κόσμους: την παράδοση του κρέατος και την ανάγκη για περιβαλλοντική προσαρμογή.

Πώς διαμορφώνεται το μέλλον της κατανάλωσης κρέατος στην Ελλάδα;

Το μέλλον δεν δείχνει «κοπή κρέατος», δείχνει μετάβαση. Όλες οι διεθνείς τάσεις συγκλίνουν στο ίδιο σημείο:

• Λιγότερο κρέας, αλλά καλύτερης ποιότητας.
• Άνοδος των φυτικών εναλλακτικών, χωρίς να απειλείται άμεσα η ελληνική κρεατοφαγική κουλτούρα.
• Επιστροφή στην αυθεντική μεσογειακή διατροφή, όπου το κρέας δεν ήταν ποτέ καθημερινό «πρωταγωνιστικό» πιάτο.
• Ενίσχυση της τοπικής παραγωγής, ώστε η χώρα να μειώσει την εξάρτηση από εισαγωγές.

Η Ελλάδα έχει την ιδιαιτερότητα να βρίσκεται σε στρατηγική θέση: ένα βήμα πριν από την υπερκατανάλωση, αλλά αρκετά ψηλά ώστε να χρειάζεται προσαρμογές.